Page 196 - 6. Sınıf Süper Türkçe Çalışma Kitabım

5. Tema: OKUMA Çalışma Yaprağı
Video
Çözüm 8 Cevaplar
Dil Yapıları: Özne-Yüklem Uyumu
CK-TUR6-EC-088

B
üper
S Süper Bilgi
ilgi

Özne-Yüklem Uyumu
Kişi Bakımından Uyumsuzluk
Özne, birden çok kişiyse ve o kişilerden biri “ben” ise yüklem “biz”li biçimde kullanılmalıdır.

Yarışmaya Can ve ben katıldım. ✘ Yarışmaya Can ve ben katıldık. ✓
Biz Biz

Özne birden çok kişiyse ve o kişilerden biri “sen” ise yüklem “siz”li biçimde kullanılmalıdır.
Eksikleri Doğu ve sen alacaksın. ✘ Eksikleri Doğu ve sen alacaksınız. ✓
Siz Siz

Yüklemin bildirdiği iş, oluş ve hareketi özne; teker teker yapmışsa yüklem çoğul, toplu olarak yapmışsa yüklem
tekil olur.

Öğrenciler teker teker şiir okudular. ✘ Sporcular bayrağımızı selamladı. ✓

Tekillik-Çoğulluk Bakımından Uyumsuzluk
Özne insansa yüklem hem tekil hem de çoğul olabilir.

Adamlar oyun oynuyordu. ✓ Adamlar oyun oynuyorlardı. ✓

Özne insan dışında bir varlıksa (bitkiler, hayvanlar, cansız nesneler ya da soyut kavramlar vb.) yüklem tekil ol-
mak zorundadır.

Çiçekler ne güzel kokuyorlar. ✘ Çiçekler ne güzel kokuyor. ✓

Cümlede kişileştirme ya da konuşturma sanatı kullanılıyorsa yüklem tekil ya da çoğul olabilir.

Kelebekler kırda gülüşüyordu. ✓ Kelebekler kırda gülüşüyorlardı. ✓

Özne “kimse, hiçbiri, çoğu, pek çoğu, bazısı, hepsi, herkes” vb. kelimeler ise yüklem tekil olmalıdır.

Sabah hiçbiri gelmemişlerdi. ✘ Sabah hiçbiri gelmemişti. ✓
Çoğu insan farkına vardılar. ✘ Çoğu insan farkına vardı. ✓

Olumluluk-Olumsuzluk Bakımından Uyumsuzluk

Türkçede bazı özneler olumlu bazı özneler olumsuz anlam verdiği için yüklemin olumsuzluk eki alıp almaması
gerektiğine dikkat edilmelidir.

Herkes bunu fark etmez. ✘ Hiç kimse bunu fark etmez. ✓
Hepimiz sırada beklemiyoruz. ✘ Hiçbirimiz sırada beklemiyoruz. ✓

195