Page 41 - Yeni Ben Korkmam 8. Sınıf Türkçe

2. ATASÖZLERİ, DEYİMLER VE ÖZDEYİŞLER
BÖLÜM

ATASÖZLERİ
Anonim özellik taşıyan, atalardan kaldığı kabul edilen, top- SORU
lumun yüzyıllar boyunca geçirdiği gözlem ve denemeler-
den; ortak düşünce, tutum ve davranışlarıyla dünya görü- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “çeşme” sözcüğü
şünden oluşan, genel kural niteliğindeki kısa, özlü, kalıp- atasözü içinde kullanılmıştır?
laşmış sözlere atasözü denir. A) Irmak kenarına çeşme yapılmaz, derler.
B) Çeşmede buluşan köylüleri anlatırdı.
ATASÖZLERININ GENEL ÖZELLIKLERI: C) Yaptırdığı çeşme ile köylüyü sevindirdi.
☞ Atasözleri de deyimler gibi kalıplaşmış sözlerdir. Söz- D) Bir çeşme yapan, bin yıl dua alır.
cükleri birbiriyle yer değiştiremez, sözcüklerin yerleri-
ne başka sözcükler kullanılamaz ve içinden sözcük çı- ÇÖZÜM
kartılamaz.
Çeşme sözcüğü sadece “A” seçeneğinde atasözü için-
de kullanılmıştır
` Harman döven öküzün ağzı bağlanmaz.
Cevap: A
Harman döven eşeğin ağzı bağlanmaz.
Harman döven öküz bağlanmaz. ÖZDEYİŞLER
Öküzün ağzını bağlama ki öküz harman dövebilsin. Bir düşünce ya da duyguyu kısa ve kesin bir biçimde an-
latan, kim tarafından söylendiği bilinen özlü sözlere özde-
Bu ifadelerden üçü de kullanılamaz. yiş denir.

` Eğitim, insanın okulda öğrendiği her şeyi unuttuğunda
☞ Atasözlerinin çoğuna mecaz anlam hâkimdir. Nadi- geride kalan şeydir. (Albert Einstein)
ren gerçek anlamıyla da kullanılabilecek atasözleri ` Bir şeyi bulunmadığı yerde aramak, aramamak demek-
bulunur. tir. (Mevlâna)
` “Denize düşen yılana sarılır.” atasözü mecaz anlama
gelecek şekilde kullanılmıştır.
SORU
` “İyilik eden iyilik bulur.” atasözü gerçek anlamıyla da
kullanılabilir. “Akıl ve mantığın halledemeyeceği mesele yoktur.”

☞ Bazı atasözleri anlamca birbirlerine yakın ya da karşıt (Mustafa Kemal Atatürk)
olabilir.
Bu özdeyiş ile anlatılmak istenen aşağıdakilerden
` “Yalnız taş duvar olmaz.” atasözü ile “Birlikten kuvvet hangisidir?
doğar.” atasözü anlamca yakındır.
A) Problemler akıl ve mantık yoluyla çözülür.
` “İyi insan sözünün üstüne gelir.” atasözü ile “İti an, ço- B) Her meselenin muhakkak çözümü vardır.
mağı hazırla.” atasözü karşıt durumları anlatmak için C) İnsan, bir bilene danışmayı önemsemelidir.
kullanılmaktadır.
D) Bazı problemler ancak akıl yoluyla çözülür.
☞ Atasözleri cümle şeklinde, yargısı olan sözlerdir.
ÇÖZÜM
` Gürültü istemeyen kazancı dükkânına girmez.

` Dertsiz bir kabak varmış, onun da başını kesip içini oy- Verilen özdeyişte akıl ve mantığın problemleri çözme-
muşlar. de etkin bir araç olduğu vurgulanmıştır.
Cevap: A
` Hastaya yatak sorulmaz.

40 SÖZ GRUPLARINDA ANLAM