Page 8 - Yeni Ben Korkmam 8. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük

ORGANİZASYON ŞEMASI

1. ÜNİTE Çözüm PEKİŞTİREN TEST 1
Video

1. Coğrafi keşifler ile bulunan yeni yollar, ticaret gemilerinin güzergâhını değiştirmiş; Atlas Okyanusu’ndan Hindis-
tan’a ulaşılması, Akdeniz limanları ile İpek ve Baharat Yollarının önem kaybetmesine neden olmuştur. Bu durum
karşısında Osmanlı Devleti bazı uygulamalarla Akdeniz limanlarını yeniden canlandırmak ve ekonomik gelirlerini
artırmak istemiştir. Ancak bu uygulama Sanayi İnkılabı’ndan sonra Osmanlı Devleti’nin açık pazar hâline gelme-
Bir Kahraman Doğuyor sine ve ekonomik yönden çökmesine neden olmuştur.
✰ 8.1.1. Avrupa’daki gelişmelerin yansımaları bağlamında Osmanlı Devleti’nin yirminci yüzyılın Osmanlı Devleti’ni ekonomik yönden çöküntüye uğratan bu uygulama aşağıdakilerden hangisidir?
başlarındaki siyasi ve sosyal durumunu kavrar.
✰ 8.1.2. Mustafa Kemal’in çocukluk ve öğrenim hayatından hareketle onun kişilik özelliklerinin A) Bazı devletlere kapitülasyonların verilmesi B) Düyûn-ı Umûmiye Teşkilatı’nın kurulması
Bu bölümde ünitede işlenecek kazanımlar yer Bu bölümde konu ile ilgili pekiştirici nitelikte çoktan
oluşumu hakkında çıkarımlarda bulunur.

C) Tanzimat Fermanı’nın ilan edilmesi
D) Kanun-i Esasi’nin ilan edilmesi

✰ 8.1.3. Gençlik döneminde Mustafa Kemal’in fikir hayatını etkileyen önemli kişileri ve olayları
kavrar. almaktadır. seçmeli sorular yer almaktadır. Karekod ile video
✰ 8.1.4. Mustafa Kemal’in askerlik hayatı ile ilgili olayları ve olguları onun kişilik özellikleri ile
ilişkilendirir.
çözümlere ulaşabilirsiniz.
2. 1876’da I. Meşrutiyet’in ilanı ile Mebusan Meclisi açıldı. Mecliste 69 Müslüman, 46 gayrimüslim milletvekili vardı.
Ancak azınlıklar yönetimde söz sahibi olmalarına rağmen isyan etmekten vazgeçmediler. O dönem başlayan Os-
1. Ünitede Neler Yapacağız? manlı-Rus Savaşı’nı fırsat bilen meclisteki azınlıklar yıkıcı faaliyetlerini artırınca II. Abdülhamit, anayasanın kendi-
sine verdiği yetkiyi kullanarak 1878’de Mebusan Meclisini kapattı.
Tamamladığınız çalışmalara işareti koyunuz.
Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
Haydi Başlayalım!
A) Osmanlı Devleti’nde azınlıklara seçme ve seçilme hakkı verilmiştir.
Konu Özeti Konu Özeti B) Azınlıklar, Osmanlı yönetimini ele geçirmeye çalışmışlardır.
C) Verilen demokratik haklar azınlıkların devlete bağlılığını sağlayamamıştır.
D) Padişah, Osmanlı aleyhinde çalışan azınlık milletvekillerine karşı meclisi feshetme yetkisini kullanmıştır.
Video GELİŞTİREN TEST 1.
Kavrayalım 3
“Şayet bir gün çaresiz kalırsanız, bir kurtarıcı beklemeyin. Kendiniz kurtarı- Çözüm ÜNİTE
Kavrayalım 1 cı olun.”
Bu bölümde ünitenin işleniş aşamaları yer almaktadır. 1. Fransız İhtilali ile millet anlayışı siyasi içerik kazanarak bir siyasi ideoloji hâline geldi. Her milletin kendi bağımsız
ulus devletine sahip olması fikri önce Avrupa’ya, sonra tüm dünyaya yayıldı. Milliyetçilik 19. yüzyılın en etkili siya-
si ideolojisi oldu. 19. yüzyıla “Milletler Çağı” denildi. Milliyetçilik fikrinin yayılması en fazla Osmanlı Devleti gibi çok
Öğreten Test 3 uluslu devletleri etkiledi. Ülke bünyesinde bulunan etnik gruplar arasında ayrılıkçı eğilimler arttı. Bu durum dağıl-
3. Hadımköy’de Mahmut Şevket Paşa’nın gelişini bekleyen Hareket Ordusu’nun mensuplarına, Mustafa Kemal im-
Öğreten Test 1 mayı hızlandırdı. Milliyetçilik akımı önce Balkanlarda kendini gösterdi. Osmanlı Devleti’nden Yunanistan 1832’de
zasıyla 1 sayılı emri: “Hareket Ordusu, görevini yalnız askerî yönden yapacaktır. Politik konular ve bu konuda İs-
ayrılırken Sırbistan, Romanya ve Bulgaristan 1878’de ayrıldı.
tanbul ile görüşme yapmak şimdilik görev dışıdır.”
Buna göre Osmanlı Devleti’nde XIX ve XX. yüzyıllarda görülen aşağıdaki olaylardan hangisi bu metindeki
AVRUPA'DAKİ GELİŞMELER VE OSMANLI DEVLETİ'NE ETKİLERİ 1. Bu emir ile Mustafa Kemal aşağıdakilerden hangisini vurgulamıştır?
Pekiştiren Test 3
bilgilerle ilişkilendirilemez?
ÜNİTE Bu bölümde ünite ile ilgili geliştirici çoktan seçmeli
Pekiştiren Test 1 A) Saltanatın güçlenmesi için padişahın yetkisini artırmak gerektiğini

A) Fikir akımlarının ortaya çıkması
B) Azınlık isyanlarının artması
Coğrafi keşifler ile zenginleşen Avrupalılar bilim, sa- İslamcılık: Müslüman milletleri Osmanlı Halifesi etrafın- B) Meşrutiyet yönetiminin güçlendirilmesi gerektiğini

D) Düyûn-ı Umûmiye’nin kurulması
C) Toprak kayıplarının yaşanması
nat ve edebiyata ilgi duymaya başlamış ve bu durum Av- da birleştirmeyi amaçlamıştır. sorular yer almaktadır. Karekod ile video çözümlere
rupa’da “yeniden doğuş” anlamına gelen Rönesans’ı or- Batıcılık: Batı’daki bilimsel gelişmelerin takip edilmesi- C) Ordunun siyasetin dışında tutulması gerektiğini
Konu Özeti
taya çıkarmıştır. Rönesans ile birlikte artık okuyan ve öğ- ni ve bu gelişmelerle devletin modernleştirileceğini sa- D) İsyanın bastırılmasında taviz verilmemesi gerektiğini
renen insanlar Katolik Kilisesi’nin uygulamalarını sorgu- vunan akımdır. ulaşabilirsiniz.
Konu Özeti layınca Avrupa’da bu defa Reform Hareketleri başlamış- BİR KAHRAMAN DOĞUYOR 15
tır. Katolik Kilisesi, Reform Hareketleri sonucunda bazı Türkçülük: Fransız İhtilali’nin getirdiği milliyetçilik fikrinin 2. Sanayi İnkılabı ile küçük üretim atölyelerinin yerini büyük fabrikalar, insan gücünün yerini makine gücü aldı. Sana-
düzenlemelerde bulunmuş; siyasi, ekonomik ve eğitim etkisiyle hareket eden bazı aydınlar, bu akım ile Türk mil- yileşen Avrupalı devletler ürettiklerini kapitülasyonlar sayesinde Osmanlı Devleti’ne kolaylıkla ihraç ettiler. Osman-
Kavrayalım 4
alanlarındaki baskısına son vermiştir. Bu şekilde “laiklik” letlerinin tek bayrak altında toplanmasını savunmuşlardır. lı toprakları bol ve ucuz mallarla doldu. İnsanlar ucuz ürünlere yönelince malını satamayan yerli esnaf üretimini
uygulamasını başlatmıştır. Bilimin önündeki engelin kalk- Osmanlı Devleti’nde azınlık isyanlarını önlemek ama-
ması; Avrupa’ya Aydınlanma Çağı’nı, Aydınlanma Çağı cıyla yapılan çalışmalardan bazıları şunlardır: durdurdu. Böylece Osmanlı ekonomisi yavaş yavaş çöktü.
Bu bölümde özet konu anlatımı yer almaktadır. Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
Kavrayalım 2
da bilimin teknolojiye dönüştüğü Sanayi İnkılabı’nı getir-
Tanzimat Fermanı (1839)
miştir. Öğreten Test 4
Azınlık hakları Müslümanların haklarıyla eşit hâle getiril-
Sanayi İnkılabı ile atölye üretiminden fabrikalara ge- miştir. Ancak bu ferman azınlık isyanlarını durdurama- A) Sanayi İnkılabı Osmanlı Devleti’ni olumsuz etkilemiştir.
çilmiş, ham madde ve pazar arayışı dolayısıyla sömür- B) Osmanlı Devleti, Avrupalı devletlerden ürün alabilmek için kapitülasyonlar vermiştir.
gecilik yaygınlaşmıştır. mıştır.
Öğreten Test 2 Osmanlı Devleti, XVII. yüzyıldan itibaren Avrupa’da- Islahat Fermanı (1856) C) Kapitülasyonlar nedeniyle Avrupalı devletler ürünlerini ucuz yolla satmışlardır.

Pekiştiren Test 4
ki gelişmelerin de etkisiyle siyasi, askerî ve ekonomik an- Azınlık hakları daha da genişletilerek onlara okul, hastane, D) Avrupa’dan gelen ucuz mallar, yerli esnafın üretimini durdurmuştur.
lamda güç kaybetmeye başlamıştır. Coğrafi Keşifler so- banka açma ve devlet memuru olma gibi yeni haklar veril- 1. DÖNEM 1. YAZILI SORULARI
KAVRAYALIM
1
Cevaplar
nucu İpek ve Baharat Yolları ve Akdeniz limanlarının miştir. Ancak Islahat Fermanı da sorunları çözememiştir. Cevaplar
önem kaybetmesi, Osmanlı ekonomisini olumsuz etkile- Kanun-i Esasi’nin İlanı (I. Meşrutiyet) (1876)

miştir. Gümrük gelirlerini artırmak isteyen Osmanlı Dev-
A. Aşağıdaki tabloda boş bırakılan yerlere Osmanlı Devleti’ne etkileri verilen Avrupa’daki gelişmelerin neler A. Aşağıdaki gelişmelerin hangi olaya ait olduklarını yanlarına yazınız. (5 x 5 p)
Pekiştiren Test 2 Geliştiren Test
leti kapitülasyonları uygulamaya koymuş ancak Sanayi Fransız İhtilali’nin etkisiyle hürriyet, eşitlik ve adalet gibi 3. Gelişen sanayisine bağlı olarak ham madde ihtiyacını karşılamak için sömürge arayışına giren İtalya, 1911 yılın-
olduğunu yazınız.
İnkılabı’ndan sonra hızla sanayileşen Avrupalı devletler, kavramlardan etkilenen Jön Türkler, azınlıkların da tem- da Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika’daki son toprağı olan Trablusgarp’a saldırdı. Ancak Osmanlı Devleti, karadan
Her milletin kendi devletini kurma hakkına sahip olması, milliyetçilik fikri-
Osmanlı topraklarını kapitülasyonların da etkisiyle ortak sil edildiği bir meclisin açılmasını ve anayasal sisteme ve denizden Trablusgarp’a yardım gönderebilecek durumda değildi. Çünkü o sırada Osmanlı donanması savaşa-
1.
Tebrikler 2. Üniteye Geçebilirsin!
nin yayılması, imparatorlukların yıkılması
Avrupa’daki Gelişmeler
geçilmesini savunmuşlardır.
pazara dönüştürmüşlerdir. XIX. yüzyılda Avrupalı devlet- Osmanlı Devleti’ne Etkileri
lerden borç alan Osmanlı Devleti bu borcunu ödeyeme- bilecek güçte değildi. Mısır’ı işgal etmiş olan İngiltere de Osmanlı ordularının buradan geçişine izin vermiyordu.
II. Abdülhamit 1876’da Kanun-i Esasi’yi kabul ederek meş-
..................................................... Osmanlı pazarları Avrupa’dan gelen ucuz ürünlerle doldu. Bunun üzerine Mustafa Kemal ve bazı Osmanlı subayları gizlice Trablusgarp’a gittiler. Oradaki yerel halkı İtalyan-
yince Düyûn-ı Umûmiye adında bir teşkilat kurulmuştur.
ruti yönetime geçmiştir. Ancak 1878’deki Osmanlı-Rus
Bu teşkilat ile alacaklı devletler Osmanlı Devleti’nin ge-
Savaşı nedeniyle padişah, anayasanın kendisine verdi-
..................................................... Akdeniz limanları, İpek ve Baharat Yolları eski canlılığını ve önemini yitirdi. lara karşı teşkilatlandırıp direnişe geçirerek Derne ve Tobruk’ta büyük başarılar kazandılar.
lir kaynaklarına el koymuşlardır. Bu durum Osmanlı Dev- ği yetkiyi kullanarak meclisi kapatmıştır. İttihat ve Terak- Bu bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangisi çıkarılamaz?
Sanayileşmiş devletlerin ham madde ve pazar arayışına girmeleri, geri
2.
..................................................... Balkanlarda azınlık isyanları başladı.
leti’nin ekonomik bağımsızlığını zedelemiştir.
kalmış ülkeleri sömürgeleştirmeye başlamaları
ki Cemiyeti’nin baskıları sonucunda 1908’de yapılan se-
Bu bölümde konu ile ilgili farklı türde alıştırma ve Bu bölümde yazılı soruları yer almaktadır. Karekod ile
çimlerle Mebusan Meclisi yeniden açılmış ve II. Meşru-
1789’da başlayan Fransız İhtilali’nin sonuçları da Os-
A) Ekonomik çıkarlar devletleri savaşa zorlamaktadır.

..................................................... Küçük atölyelerde üretim zamanla durdu. Osmanlı ekonomisi çöktü.
tiyet Dönemi başlamıştır. Ancak bir süre sonra meşruti-
manlı Devleti’ni olumsuz etkilemiştir. XIX. yüzyılda milli-
cevaplara ulaşabilirsiniz.
yet karşıtlarınca 1909’da 31 Mart İsyanı çıkarılmıştır.
etkinlikler yer almaktadır. Karekod ile cevaplara B) Osmanlı, Kuzey Afrika’daki topraklarını geri kazanmıştır.
Gümrük gelirlerini artırmak isteyen Osmanlı Devleti, Avrupalı devletlere kapitülas-
yetçilik akımının etkisi ve büyük devletlerin kışkırtmasıy-
..................................................... yonlar vermeye başladı.
C) Osmanlı Devleti, işgale karşı önlem alamamıştır.
la Balkanlarda isyanlar çıkmıştır. Gittikçe şiddetlenen is-
Selânik’ten gelen Hareket Ordusu’nun bastırdığı bu isyan-
Önceki dönemlerin ön yargı ve ideolojilerinden uzak, bilgiye dayalı özgür
yanlar, devleti dağılma noktasına getirince bu durumu dan sonra 1909’da II. Abdülhamit tahttan indirilerek yerine D) Osmanlı Devleti’nde donanma yetersizdir.
3.
ulaşabilirsiniz.
önlemek isteyen bazı yöneticiler ve aydınlar çeşitli fikir ve akılcı düşüncenin yaygınlaşması
V. Mehmet Reşat geçirilmiştir. Bundan sonra devlet yöne-
B. Aşağıdaki boşlukları verilen kelime ya da kelime gruplarından uygun olanları ile tamamlayınız.
akımları geliştirmişlerdir. Bu fikir akımları şunlardır: timi İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin kontrolüne girmiştir. BİR KAHRAMAN DOĞUYOR 35
Osmanlıcılık: Dil, din ve ırk ayrımı yapılmaksızın tüm Tanzimat Fermanı Türkçülük
31 Mart Vakası
Osmanlıcılık
milletleri kapsayıcı bir yaklaşımı benimseyen akımdır. NOT
Tanzimat ve Islahat Fermanı ile Kanun-i Esasi’nin ilanı Ordunun 31 Mart İsyanı’nı bastırması, askerin yeni Osmanlı Mebusan Meclisinin açılması, halkın ilk kez sınırlı da olsa yöne-
bu fikir akımının etkisiyle olmuştur. İslamcılık rejimi (meşrutiyet) desteklediğini göstermektedir. 4. time katılması
Batıcılık
Meşrutiyet
Kanun-i Esasi
Islahat Fermanı
BİR KAHRAMAN DOĞUYOR ÖĞRETEN TEST 11
Video
1
Çözüm
1. Azınlıkların devlete olan bağlılığının artırılması ve devletin dağılmaktan kurtarılması amacıyla 1839’da ............................

ilan edilmiştir.
1. Azınlıkların Osmanlı Devleti’nden ayrılmak iste- 4. XVIII. yüzyılda ortaya çıkan bu dönem ve düşünce 5. Osmanlı Devleti’nde ilk kez padişahın gücünün üstünde kanun gücünün
2. ............................ fikrini savunan aydınlar; Osmanlı Devleti’nde dil, din ve ırk ayrımı yapılmaksızın bir üst kimlik oluş-
melerinde; yapısı; insanı merkeze alan, akla ve bilime dayalı kabul edilmesi CEVAP ANAHTARI
turmayı amaçlamışlardır. hayat anlayışını ortaya çıkarmıştır. Bilgiye dayalı,
I. Batılı devletlerin kışkırtmaları, akılcı ve özgür düşünceyi temsil etmiştir.
3. Müslüman olmayan Osmanlı topluluklarının Müslümanlarla her yönden eşit hâle getirilmesi amacıyla 1856’da
II. Fransız İhtilali sonucu oluşan milliyetçilik fikri, Bu açıklamada aşağıdaki gelişmelerden hangi- 1. ÜNİTE
......................................... ilan edilmiştir.
III. Bağımsızlık düşüncesi sine ait bilgiler verilmiştir? Öğreten Test 1
4. ............................ fikir akımını benimseyen aydınlar Müslüman milletleri Osmanlı Halifesi etrafında birleştirmeyi
unsurlarından hangileri etkili olmuştur? 1-D 2-B 3-C 4-C 5-D 6-C 7-A 8-B 9-B 10-A 11-A
amaçlamışlardır.
A) Sanayi İnkılabı B) Reform Hareketleri B. Haritada gösterilen yerlerde azınlıklar tarafından kurulmuş zararlı cemiyetler ile bu cemiyetlere karşı faa-
A) Yalnız I
5. II. Abdülhamit Dönemi’nde .................................... adıyla Türk tarihinin ilk anayasası hazırlanmıştır.
Bu bölümde konu ile ilgili çoktan seçmeli öğretici liyet gösteren millî cemiyetlerin isimlerini yazınız. (5 x 5 p)

B) I ve II
D) Fransız İhtilali
C) Aydınlanma Çağı
C) I ve III D) I, II ve III Zararlı Cemiyet Millî Cemiyet
6. II. Meşrutiyet’in ilanından sonra çıkan ............................................ nedeniyle II. Abdülhamit tahttan indirilmiş, yeri-
sorular yer almaktadır. Karekod ile video çözümlere Pekiştiren Test 1 2-B 3-C 4-D 5-A 6-B BULGARİSTAN YUNANİSTAN Edirne I 7-D MARMARA İstanbul K A R A D III E N Samsun İ Z Trabzon Kars SOVYET
ne V. Mehmet Reşat getirilmiştir.
RUSYA
1-A
7. Bazı Osmanlı aydınları ............................ fikrini benimsemiş ve devletin kurtuluşunu Avrupa’daki gelişmelerin örnek I. .................................... .................................... DENİZİ Bursa Eskişehir Ankara Erzurum ERMENİSTAN
ulaşabilirsiniz.
alınmasında görmüşlerdir.
Sivas
Balıkesir
2. Osmanlı Devleti’nin dağılmasını engellemek isteyen 5. Fransız İhtilali’nin yaydığı milliyetçilik fikri “Her mil- Bu bölümde kitabın cevap anahtarı yer almaktadır.
Kütahya
V
II. .................................... ....................................
İRAN
Van
aydınlar bazı fikir akımları ortaya çıkarmışlardır. Bu lete bir devlet” sloganıyla dış politikada yayılmaya İzmir II Kayseri
8. Fransız İhtilali’nin getirdiği milliyetçilik fikri, bazı Osmanlı aydınlarında ............................ fikrinin oluşmasında etkili
akımlardan bazılarının savunduğu düşünceler şöy- başlamıştır. Milliyetçilik fikri, Osmanlı Devleti’nde bir Öğreten Test 2 EGE DENİZİ Antalya Konya IV Antep Hakkâri
III. .................................... ....................................
olmuştur.
ledir: yandan azınlık isyanlarına neden olurken diğer yan- 1-B 2-D 3-C 4-A 5-C 6-B 7-A 8-A 9-D Adana 10-C Urfa 11-D IRAK
AVRUPA’DAKİ GELİŞMELER VE OSMANLI
12 dan da bazı aydınlarda yeni fikirlerin oluşmasını sağ- IV. .................................... ....................................
8
` Dil, din ve ırk ayrımı yapılmaksızın bütün millet- lamıştır. DEVLETİ’NE ETKİLERİ A K D E N İ Z SURİYE
leri kapsayacak üst kimlik oluşturulmalıdır. V. .................................... .................................... K I B R I S
` Müslüman milletler, Osmanlı Halifesi etrafında Milliyetçilik fikri ile aynı amaçta olup Türk halkı- Pekiştiren Test 2
birleştirilmelidir. nın Millî Mücadele’de örgütlenmesini sağlayan YAZILI SORULARI 3-C 4-B 5-C 6-B 257
2-B
1-A
` Avrupa’daki gelişmeler takip edilerek devlet mo- düşünce akımı aşağıdakilerden hangisidir?
dernleştirilmelidir. A) Osmanlıcılık B) Batıcılık
Bu düşünceler ile ilgili oldukları fikir akımı eş- C) İslamcılık D) Türkçülük
leştirildiğinde aşağıdakilerden hangisi dışarıda Öğreten Test 3
kalır? 1-B 2-A 3-B 4-C 5-D 6-A 7-C 8-B 9-D 10-A 11-D
A) Batıcılık B) Türkçülük 6. Osmanlı topraklarında başlayan azınlık isyanlarını
C) Osmanlıcılık D) İslamcılık engellemek için aydınlar çeşitli çalışmalar yaptılar.
Azınlıkların haklarını genişleterek devlete olan bağ- Pekiştiren Test 3
lılıklarını artırmak istediler. Ancak bağımsızlık dü- 1-C 2-D 3-B 4-D 5-D 6-A
şüncesinden geri adım atmayan azınlıklar, yapılan
3. Osmanlı devlet adamları azınlık isyanlarını önleye- bu çalışmalara rağmen isyan etmekten vazgeçme-
bilmek amacıyla çeşitli çalışmalar yaptılar. diler.
Öğreten Test 4
Aşağıdakilerden hangisi bu çalışmalardan biri Buna göre aşağıdakilerden hangisi Osmanlı ay- 1-A 2-A 3-D 4-B 5-B 6-C 7-C 8-A 9-C
değildir? dınlarının yaptığı bu çalışmalardan biri değildir?
A) Tanzimat Fermanı’nın ilanı A) Meşrutiyetin ilanı
B) Islahat Fermanı’nın ilanı B) Islahat Fermanı’nın ilanı
Pekiştiren Test 4
C) Düyûn-ı Umûmiye Teşkilatının kurulması C) Hareket Ordusu’nun kurulması 1-B 2-C 3-D 4-A 5-A 6-D
D) Kanun-i Esasi’nin ilanı D) Tanzimat Fermanı’nın ilanı
BİR KAHRAMAN DOĞUYOR 13
Geliştiren Test
1-D 2-B 3-B 4-C 5-A 6-D 7-B 8-C 9-A
265