Page 35 - ATA YAYINCILIK 8. Sınıf Ben Korkmam Türkçe Soru Bankası

SÖZ GRUPLARINDA ANLAM

ATASÖZLERI / ÖZDEYIŞLER

ATASÖZLERİ

Anonim özellik taşıyan, atalardan kaldığı kabul edi-
Kalıplaşmış söz, uzun len, toplumun yüzyıllar boyunca geçirdiği gözlem Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “çeşme”
sözcüğü atasözü içinde kullanılmıştır?
bir tarihî dönem içeri- ve denemelerden, ortak düşünce, tutum ve davra-
sinde söylene söylene nışlarıyla dünya görüşünden oluşan, genel kural A) Irmak kenarına çeşme yapılmaz, derler.
şekillenmiş, tüm top- niteliğindeki kısa, özlü, kalıplaşmış sözlere atasözü B) Çeşmede buluşan köylüleri anlatırdı.
lum tarafından bilinen, denir. C) Yaptırdığı çeşme ile köylüyü sevindirdi.
söylendiğinde herkes Atasözlerinin Genel Özellikleri: D) Bir çeşme yapan, bin yıl dua alır.
tarafından anlaşılan ve
belirli bir durumu anlat- ☞ Atasözleri de deyimler gibi kalıplaşmış sözler-
mak için kullanılan söz- dir. Sözcükleri birbiriyle yer değiştiremez, söz-
dür. Kalıplaşmış sözler, cüklerin yerlerine başka sözcükler kullanılamaz Çeşme sözcüğü “A” seçeneğinde atasözü için-
dilin çok eski devirlerin- ve içinden sözcük çıkartılamaz. de, diğer seçeneklerde normal cümlelerde geç-
de ortaya çıktığından • Harman döven öküzün ağzı bağlanmaz. mektedir.
değiştirilemez. Deyimler, Harman döven eşeğin ağzı bağlanmaz. Cevap: A
atasözleri, ikilemeler en Harman döven öküz bağlanmaz.
bilinen kalıplaşmış söz Öküzün ağzını bağlama ki öküz harman dö- ÖZDEYİŞLER
gruplarındandır. vebilsin. Bir düşünce ya da duyguyu kısa ve kesin bir biçimde
Bu ifadelerden üçü de kullanılamaz.
anlatan, kim tarafından söylendiği bilinen özlü söz-
lere özdeyiş denir.
☞ Atasözlerinin çoğuna mecaz anlam hâkimdir. • Eğitim, insanın okulda öğrendiği her şeyi
Nadiren gerçek anlamıyla da kullanılabilecek unuttuğunda geride kalan şeydir. (Albert
atasözleri bulunur. Einstein)
• “Denize düşen yılana sarılır.” atasözü me- • Bir şeyi bulunmadığı yerde aramak, arama-
caz anlama gelecek şekilde kullanılmıştır. mak demektir. (Mevlâna)
• “İyilik eden iyilik bulur.” atasözü gerçek anla-
mıyla da kullanılabilir.
☞ Bazı atasözleri anlamca birbirlerine yakın ya da “Akıl ve mantığın halledemeyeceği mesele yok-
karşıt olabilir. tur.”
(Mustafa Kemal Atatürk)
• “Yalnız taş duvar olmaz.” atasözü ile “Birlik-
Bu özdeyiş ile anlatılmak istenen aşağıdaki-
ten kuvvet doğar.” atasözü anlamca yakın-
lerden hangisidir?
dır.
A) Problemler akıl ve mantık yoluyla çözülür.
• “İyi insan sözünün üstüne gelir.” atasözü ile
“İti an, çomağı hazırla.” atasözü karşıt du- B) Her meselenin muhakkak çözümü vardır.
rumları anlatmakta kullanılmaktadır. C) İnsan, bir bilene danışmayı önemsemelidir.
D) Bazı problemler ancak akıl yoluyla çözülür.
☞ Atasözleri cümle şeklinde, yargısı olan sözlerdir.
• Gürültü istemeyen kazancı dükkânına gir-
mez.

• Dertsiz bir kabak varmış, onun da başını ke- Verilen özdeyişte akıl ve mantığın problemleri
sip içini oymuşlar. çözmede etkin bir araç olduğu vurgulanmıştır.

• Hastaya yatak sorulmaz. Cevap: A

34